Zmiany w rozporządzeniu ws. badań profilaktycznych 2026 (Dz.U. poz. 456)

Co się zmienia?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2026 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. 2026 poz. 456) zmienia kilka kluczowych elementów systemu badań profilaktycznych:

• Rozszerzenie zakresu badań wstępnych, przy stanowiskach z narażeniem na czynniki rakotwórcze lub mutagenne lekarz medycyny pracy jest zobowiązany zlecić dodatkowe badania laboratoryjne (morfologia z rozmazem, markery wątrobowe) już na etapie badania wstępnego, nie tylko okresowego.
• Nowy katalog czynników szkodliwych, do wykazu dodano promieniowanie z urządzeń emitujących pole elektromagnetyczne o częstotliwości 5G (powyżej 3,5 GHz) oraz nanomateriały stosowane w przemyśle. Stanowiska z ekspozycją na te czynniki wymagają odrębnego zakresu badań.
• Skrócenie terminów badań okresowych, dla pracowników powyżej 50. roku życia pracujących w warunkach szczególnych maksymalny okres ważności orzeczenia skrócono z 3 do 2 lat.
• Elektroniczne skierowanie, rozporządzenie oficjalnie dopuszcza e-skierowanie na badania medycyny pracy jako równoważne z papierowym, pod warunkiem zachowania kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub profilu zaufanego pracodawcy.
• Ujednolicenie wzoru orzeczenia, nowy wzór orzeczenia lekarskiego (załącznik nr 2 do rozporządzenia) zawiera dodatkowe pola: datę następnego badania, wykaz zleconych badań diagnostycznych oraz informację o ewentualnych ograniczeniach.

Kogo dotyczy?

Zmiany dotyczą wszystkich pracodawców zatrudniających pracowników na umowę o pracę, bez względu na wielkość firmy. Szczególnie istotne są dla:

• Firm przemysłowych, nowy katalog czynników szkodliwych wymusza aktualizację rejestru stanowisk i skierowań.
• Pracodawców zatrudniających osoby 50+, krótsze interwały badań okresowych oznaczają więcej wizyt u lekarza medycyny pracy rocznie.
• Działów HR, konieczność weryfikacji, czy aktualne skierowania zawierają wymagane nowe elementy (patrz: zmiany we wzorze skierowania, Dz.U. poz. 459).
• Służby BHP, obowiązek zaktualizowania oceny ryzyka zawodowego o nowe czynniki.

Nowe elementy skierowania

Rozporządzenie poz. 456 w połączeniu z poz. 459 wprowadza wymóg, aby skierowanie na badania profilaktyczne zawierało:

• Pełną nazwę stanowiska pracy zgodną z klasyfikacją zawodów GUS (dotychczas wystarczał opis ogólny).
• Kody czynników szkodliwych wg nowego załącznika nr 1, nie wystarczy już opis słowny, wymagany jest kod numeryczny.
• Informację o czasie ekspozycji na czynniki szkodliwe (w godzinach tygodniowo).
• Datę ostatniego pomiaru stężeń lub natężeń na stanowisku pracy.

Nasz generator e-skierowań zostanie zaktualizowany do nowego wzoru przed 1 lipca 2026 r.

Co to oznacza dla pracodawców?

Pracodawcy muszą podjąć kilka konkretnych działań:

1. Audyt rejestru stanowisk, sprawdź, czy na liście czynników szkodliwych uwzględniono nowe pozycje z rozporządzenia (nanomateriały, pole EM 5G).
2. Aktualizacja skierowań, od 1 lipca 2026 r. skierowania wystawione na starym wzorze nie będą honorowane przez lekarza medycyny pracy.
3. Przegląd terminów, pracownicy 50+ na stanowiskach ze szczególnymi warunkami mogą mieć przeterminowane orzeczenia szybciej niż dotychczas.
4. Budżetowanie, więcej badań = wyższe koszty. Warto rozważyć umowę ryczałtową z centrum medycyny pracy, która stabilizuje wydatki.

Niewywiązanie się z nowych obowiązków podlega karom na zasadach ogólnych, art. 283 § 1 Kodeksu pracy przewiduje grzywnę od 1 000 do 30 000 zł.

Terminarz wejścia w życie

Rozporządzenie wchodzi w życie etapami:

• 1 maja 2026 r., nowy wzór orzeczenia lekarskiego (załącznik nr 2). Lekarze medycyny pracy muszą wydawać orzeczenia na nowym druku.
• 1 lipca 2026 r., obowiązek stosowania nowego wzoru skierowania z kodami czynników szkodliwych. Stare skierowania tracą ważność.
• 1 stycznia 2027 r., pełne wdrożenie rozszerzonych badań dla stanowisk z narażeniem na nanomateriały i pole EM 5G.

Rekomendacja: nie czekaj do ostatniego dnia. Przeprowadź audyt skierowań i terminów badań teraz, żeby uniknąć wąskiego gardła w czerwcu/lipcu. Zapoznaj się z naszą pełną ofertą usług medycyny pracy, aby ocenić, co wymaga aktualizacji.

Źródło

Pełny tekst rozporządzenia: Dziennik Ustaw 2026, poz. 456 (PDF).