Choroba zawodowa – jak ją zgłosić, udowodnić i jakie odszkodowanie przysługuje?

Definicja i wykaz chorób zawodowych

Chorobę zawodową definiuje Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Wykaz obejmuje 26 grup chorób, m.in.:

• Pylice płuc (u górników, pracowników kamenorobów, pszczelarzy).
• Choroby narządu słuchu spowodowane hałasem (niedosłuch zawodowy).
• Przewlekłe choroby narządu ruchu (np. przepuklina krążka przy dźwiganiu).
• Choroby skóry: kontaktowe zapalenie skóry, trądzik olejowy.
• Choroby wywołane substancjami chemicznymi: zatrucie ołowiem, rtęcią, benzenem.
• Nowotwory złośliwe: rak płuca (azbest, arsen), białaczki (benzen).

Jak zgłosić podejrzenie choroby zawodowej?

Zgłoszenia może dokonać:

• Lekarz, który stwierdził objawy mogące wskazywać na chorobę zawodową.
• Lekarz stomatolog, przy chorobach zębów.
• Pracownik lub były pracownik, z własnej inicjatywy, do inspekcji sanitarnej.

Zgłoszenie trafia do Państwowego Inspektora Sanitarnego (sanepid) właściwego dla miejsca pracy. Inspektor wszczyna postępowanie, w którym ocenia warunki pracy i zleca przeprowadzenie badań orzeczniczych.

Orzeczenie o chorobie zawodowej

Orzeczenie lekarskie wydaje lekarz uprawniony do orzekania o chorobach zawodowych, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I stopnia (zazwyczaj poliklinika medycyny pracy) lub II stopnia (instytuty medycyny pracy). Orzeczenie jest podstawą do wydania przez sanepid decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Odszkodowanie z ZUS – co i ile?

Po stwierdzeniu choroby zawodowej pracownik może ubiegać się o:

• Jednorazowe odszkodowanie z ZUS – za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (w 2026 r. stawka to ok. 1 400 zł za 1%). Łącznie może wynieść kilkadziesiąt tysięcy złotych.
• Rentę z tytułu niezdolności do pracy – jeśli choroba spowodowała trwałą lub długotrwałą niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie.
• Odszkodowanie od pracodawcy – jeśli choroba wynikła z naruszenia przepisów BHP przez pracodawcę (odpowiedzialność cywilna, art. 415 KC).

Termin przedawnienia

Roszczenia o jednorazowe odszkodowanie przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W przypadku chorób nowotworowych termin liczony jest od daty rozpoznania choroby.