Podstawa prawna – nowelizacja KP z 2023 r.

Ustawa z 1 grudnia 2022 r. o zmianie Kodeksu pracy dodała art. 221c–221h, które od 21 lutego 2023 r. uprawniają pracodawców do samodzielnej prewencyjnej kontroli trzeźwości pracowników. Wcześniej badanie alkomatem wymagało interwencji policji.

Kiedy pracodawca może badać trzeźwość?

Prewencyjna kontrola trzeźwości jest dopuszczalna, gdy:

Jest to niezbędne dla zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub ochrony mienia.
Pracodawca wprowadził kontrolę w układzie zbiorowym, regulaminie pracy lub obwieszczeniu (jeśli nie ma regulaminu).
Pracodawca poinformował pracowników o kontroli z co najmniej 2-tygodniowym wyprzedzeniem.

Jak przebiega kontrola alkomatem?

Badanie przeprowadza upoważniony pracownik pracodawcy lub służby BHP.
Używany alkomat musi posiadać ważny certyfikat kalibracji.
Wynik pozytywny (powyżej 0,00 mg/l lub 0,1‰ przy ograniczonej kontroli) uprawnia do odsunięcia pracownika od pracy.
Pracownik ma prawo zażądać weryfikacji przez policję; wynik policyjny jest rozstrzygający.

Badanie na narkotyki – inne zasady

Pracodawca może też testować pracowników na obecność substancji działających podobnie do alkoholu (narkotyki, dopalacze). Procedura jest analogiczna do alkoholu. Używane testy mogą być testem paskowym (ślina); wynik pozytywny wymaga weryfikacji przez uprawnioną jednostkę badawczą lub policję.

Odmowa badania przez pracownika

Pracownik ma prawo odmówić badania alkomatem przeprowadzanego przez pracodawcę. Jednak odmowa może być traktowana jak potwierdzenie stanu po użyciu alkoholu; pracodawca może odsunąć pracownika od pracy i może to być podstawa dyscyplinarnego wypowiedzenia umowy.

Konsekwencje pracy pod wpływem alkoholu

Stan po użyciu alkoholu (0,2–0,5‰): możliwe wypowiedzenie umowy.
Stan nietrzeźwości (powyżej 0,5‰): dyscyplinarne rozwiązanie umowy (art. 52 KP) z winy pracownika.
Przy wypadku pod wpływem: pracownik traci prawo do odszkodowania z ubezpieczenia wypadkowego ZUS.

Alkohol i narkotyki w miejscu pracy – kontrola trzeźwości, prawa i konsekwencje