Blog
Badania wstępne do pracy – kiedy są wymagane i kto za nie płaci?
Badania wstępne do pracy – kiedy są wymagane i kto za nie płaci?
Badania wstępne do pracy to jeden z pierwszych formalnych kroków, z jakimi spotyka się nowy pracownik. Dla wielu osób są one jedynie obowiązkiem administracyjnym, jednak w rzeczywistości pełnią znacznie ważniejszą rolę – chronią zdrowie pracownika oraz bezpieczeństwo całego zespołu.
W tym artykule wyjaśniamy, kiedy badania wstępne są obowiązkowe, jak wyglądają w praktyce i kto ponosi ich koszt.
Czym są badania wstępne do pracy?
Badania wstępne to rodzaj badań medycyny pracy, które mają na celu ocenę, czy dana osoba może bezpiecznie wykonywać pracę na konkretnym stanowisku. Lekarz medycyny pracy analizuje zarówno ogólny stan zdrowia pracownika, jak i potencjalne zagrożenia wynikające z warunków pracy.
Podstawą do ich wykonania jest skierowanie od pracodawcy, w którym wskazane są:
-
stanowisko pracy,
-
zakres obowiązków,
-
czynniki szkodliwe lub uciążliwe.
Kiedy badania wstępne są obowiązkowe?
Badania wstępne do pracy są obowiązkowe w kilku kluczowych sytuacjach:
Przed rozpoczęciem nowej pracy
Każda osoba zatrudniana na podstawie umowy o pracę musi posiadać aktualne orzeczenie lekarskie jeszcze przed pierwszym dniem pracy.
Przy zmianie stanowiska pracy
Jeśli pracownik zmienia stanowisko i pojawiają się nowe czynniki ryzyka (np. praca fizyczna, praca przy komputerze, praca w hałasie), konieczne są ponowne badania wstępne.
Przy powrocie do pracy u innego pracodawcy
Nawet jeśli pracownik posiada aktualne badania, nowy pracodawca ma prawo skierować go na badania wstępne – szczególnie gdy stanowisko różni się zakresem obowiązków.
Kiedy badania wstępne NIE są wymagane?
Prawo przewiduje jeden wyjątek. Badania wstępne nie są konieczne, jeśli:
-
pracownik jest zatrudniany bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej umowy,
-
posiada aktualne orzeczenie lekarskie,
-
a warunki pracy na nowym stanowisku są identyczne.
W praktyce jednak wielu pracodawców decyduje się na wykonanie badań ponownie – dla własnego bezpieczeństwa prawnego.
Kto płaci za badania wstępne do pracy?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań.
Koszt badań wstępnych zawsze ponosi pracodawca.
Pracownik:
-
nie może być obciążony opłatą,
-
nie powinien finansować badań „z własnej kieszeni”,
-
nie ma obowiązku zwracania kosztów.
Badania wstępne są traktowane jako koszt działalności pracodawcy, niezależnie od formy zatrudnienia.
Jak wyglądają badania wstępne medycyny pracy?
Przebieg badań zależy od stanowiska, jednak najczęściej obejmuje:
-
Wywiad lekarski – pytania o stan zdrowia, choroby przewlekłe, przyjmowane leki.
-
Badanie ogólne – pomiar ciśnienia, wagi, wzrostu.
-
Badania dodatkowe – np.:
-
badanie wzroku (szczególnie przy pracy przy komputerze),
-
badanie słuchu,
-
konsultacje specjalistyczne.
-
Na podstawie wyników lekarz wydaje orzeczenie o zdolności do pracy.
Jak długo ważne są badania wstępne?
Same badania wstępne nie mają określonego terminu ważności. Ważność dotyczy orzeczenia lekarskiego, którego termin ustala lekarz medycyny pracy.
Najczęściej:
-
od 1 do 5 lat – w zależności od stanowiska i czynników ryzyka.
Badania wstępne do pracy w Warszawie – jak zrobić je szybko?
W dużych miastach, takich jak Warszawa, liczy się czas i sprawna obsługa. Coraz więcej firm decyduje się na placówki oferujące:
-
badania w jednym miejscu,
-
krótkie terminy,
-
szybkie wydanie orzeczenia.
To szczególnie ważne przy zatrudnianiu większej liczby pracowników lub pilnym rozpoczęciu pracy.
FAQ – badania wstępne do pracy
Nie. Jest to niezgodne z przepisami i grozi konsekwencjami dla pracodawcy.
Jeśli praca wykonywana jest w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe – tak.
Tak, ale koszt i tak powinien zostać pokryty przez pracodawcę.